Gediz-Altıntas karayolunun 30. kilometresinde yer alan Çukurören Köyü, Murat
Dagı’nın kuzey eteklerinde Gediz Nehri'nin kollarından birisi olan Murat Dagı
(Karapınar) çayı vadisinde Belova Platosu'nun batıya dogru birdenbire alçalan sarp ve
dik yamaçlarının tabanında kurulmustur.

Adını yakınındaki bir Antik Çag yerlesimi kalıntılarından ve köy kuragının
çevresine göre çukurda kalmasından almıstır. Önceleri, Çukurhan, Çokran, Çukurviran
ve en son Çukurören adını almıstır.

Köyün günümüze degin geçirdigi tarihi süreç bilinmese de yakın çevrede var
oldugu bilinen ören yerleri yörenin Romalılarca yerlesim alanı olarak kullanıldıgını
isaret etmektedir61. Çukurören'in yanı sıra Belova, Azmak, Soganlı, Göynük gibi Antik
Çag yerlesim alanları, Kesiksögüt'teki Kybele Tapınagı ve Asarkale gibi antik anıt
yapılar bu tezi desteklemektedir. Kütahya Müzesinde sergilenen ve M.Ö. 30- M.S. 395
yılları arasına tarihlenen Çukurören’den bulunmus Zeus büstü yörenin Roma-Bizans
yerlesim alanlarından birisi oldugunu kanıtlamaktadır .

Çukurören Köyü’nün idari açıdan baglı oldugu Gediz (Kadoi-Gedus), M.Ö. 1200-100 yılları
arasında Frigler tarafından kurulmustur62. Frigler Dindymon adını verdikleri dagın zirve
yamacına Ana Tanrıça Kybele adına bir tapınak yaptılar. Tapınak Romalılarca
Hıristiyanlıgın benimsenmesinin ardından manastıra dönüstürüldü Tapınagın ve yeni
kurulan çevre yerlesimlerin güvenligini saglamak üzere Çukurören'in dogusunda yer
alan ve tüm çevreye hâkim bir tepe üzerine bir kale (Asarkale) insa edildi.63
Kadoi (Gediz) 1313'te fethedilince Dindymon’daki tüm yerlesimlerle birlikte
Çukurören'deki yerlesim de Türklerin eline geçti. Dindymon'un adı yöreye yerlesen
Türkmenlerce, dagdaki çarpısmalar sırasında sehit düsen Murat Gazi'nin adı verilerek
degistirildi.

1913 yılına degin gerek Asarkale ve gerekse Kybele Tapınagı'nın duvarları
ayakta kalabildi. Ancak o yıl yöreye avcılık bahanesiyle gelen bir
ngiliz Arkeolog
ekibinin çalısmaları çevrede bir hazine olabilecegi kuskusu uyandırdı. Ekibin ayrılmasından sonra anıt yapılar hazine avcılarınca talan edildi.64 O günlerden
günümüze oraya buraya savrulmus birkaç yapı malzemesinden baska hiçbir sey
kalmamıstır.

4 Eylül 1920 günü Gediz Yunan isgaline ugradı. Bu arada Çukurören Köyü’ne
gelen isgalciler köyü atese verdi. 24 Ekim 1920’de Gediz’deki 13. Yunan Tümenine
karsı baslatılan harekâta katılan birliklerden bir bölümü Çukurören-Göynük üzerinden
saldırı baslatmıstı.

30 Agustos 1922’de kazanılan Baskomutanlık Meydan Savasına katılan
Fahrettin Altay “
stiklal Savasında Süvari Kolordu” adıyla yazdıgı kitabında söyle der;
“30 Agustos aksamında Aslanlar’a ulastım. O gün Belova Gedigindeki 14.
Tümenin muharebe haberini aldım. Yarın için 14. Tümenin Belova da ki taarruzlarına
devam edecegini, 1. Tümenin Cebrail’de 2. Tümenle birleserek Gediz Vadisini
kapatacagını bildiren emri verdim. 1 Eylül günü tüm tümenler emredilen yerlere
vardılar ve düsmanı yakaladılar.” 1 Eylül 1922 günü Gediz, Usak ve çevre yerlesim
alanları gibi Çukurören Köyü de düsman isgalinden kurtulmustur.
2.2.2. Yerlesme Sekilleri
Murat Dagı’nın kuzey eteklerinde, Gediz-Altıntas ilçe merkezleri arasındaki
karayolu üzerinde kurulu olan Çukurören Köyü Gediz Nehri’nin kollarından birisi olan
Murat Dagı çayı vadisinin genisledigi bir alanda kurulmustur. Bu görünümüyle köyü
kurulus alanının yeri ve sekline göre “Dag Etegi Köyü”65 olarak adlandırabiliriz. Bu
genisleme çok fazla degildir. Vadinin diger alanlarına göre nispeten genislemis görünen
alan yine de engebeli bir topografyaya sahiptir. Bu engebeli topografya köy
yerlesmesinin yatay yönde genislemesine engel teskil etmektedir. Köyün batısında
bulunan Asagı Arpalık Mevkii köy çevresinde en az engebeye sahip arazi olmasına
ragmen tarım alanı olarak kullanılmakta bu nedenle de yerlesmeye açılmamaktadır.
Daha önce de degindigimiz gibi köyde tarım alanı olarak kullanılabilecek arazi varlıgı
zaten sınırlıdır.
Köyün yerlestigi alan idari açıdan baglı oldugu Gediz ilçe merkezine 30 km,
dogusunda bulunan Altıntas ilçesine de 50 km mesafededir. Köy yerlesmesini Gediz
Nehri’nin kollarından olan Murat Dagı çayı ikiye ayırmaktadır. Köyün güneyinde kalan
bu alana 1970’li yıllardan itibaren Degirmenkıran Mahallesi adı verilmistir

Köyaltı iskân sekli ile köy arasında bulunan mahalle, iskân çekirdek ve
gruplarının birlesmesinden meydana gelir.
skân çekirdegi ise tek ev ve eklentilerinden
olusur.66 Çukurören Köyü’nün 3-4 km dogusunda Belova platosu üzerinde 5-6 evden
olusan devamlı köyaltı kır yerlesmesi bulunur ki, mahalle tipi köyaltı yerlesmeye örnek
olarak gösterilebilir.(Fotograf 16) Plato üzerindeki mevcut tarım alanları, köy arazisine
dâhil olan araziler içerisinde egimin en az oldugu sahalar olarak göze çarpar. Bununla
birlikte hayvancılık faaliyetleri de Belova mahallesinde yürütülen diger ekonomik
etkinliktir.
Mahallede 1980’li yıllarda ormancılık faaliyetleri için iki adet bina insa edilmis
olmasına karsın, bu yapılar günümüzde artık terk edilmistir. 1980’li yıllarda bu mahalle
yerlesmesinde böyle bir tesisin insa edilmis olması ormancılık faaliyetlerinin
yogunlugunun da bir göstergesidir.
Lozan Barıs Antlasması ile Batı Trakya’da yasayan Türk nüfus ile Anadolu’da,

stanbul dısında yasayan Rumlar’ın nüfus mübadelesi sonucu yer degistirmelerinin

ardından bir aile arazi tahsisi yapılarak Belova mahallesine yerlestirilmistir67. Bu aile
günümüzde sürekli olarak burada ikamet etmese de tarım arazilerini hala islemektedir.
Ayrıca bu aile tarafından yörede küçük çaplı da olsa madencilik faaliyetleri
yürütülmeye çalısılmaktadır

Kaynak: HALİL ÇOŞAR'ın

2008 Yılı Çukurören Köyünün
(Gediz - Kütahya)

Etüdü isimli Yüksek Lisans Tezi'nden faydalanılmıştır.

Emekleri ve köy sitesine yardımı için kendisine teşekkür ederim. /ADMİNİSTRATOR